Klantenportal customer-icon
20 augustus 2015

Medewerkers moeten zich vrij voelen om te kunnen innoveren

Je gedrag aanpassen omdat je weet dat je in de gaten wordt gehouden? Kort samengevat is dit het Panopticum-principe dat filosoof Jeffrey Bentham in 1791 introduceerde. Het principe werd bijvoorbeeld toegepast in oude gevangenissen waar gevangenen door zichtbaarheid werden gecontroleerd en gevormd. Gevangenissen die volgens dit principe zijn gebouwd zijn inmiddels vrijwel allemaal gesloten. Toch lijkt het principe ruim tweehonderd jaar later relevanter dan ooit, mensen kunnen immers altijd en overal in de gaten worden gehouden.

White Paper - Wat is de toegevoegde waarde van Internet of Things voor Real Estate en Facility Management?

Het ‘Internet of Things’ (IoT) is vandaag de dag waarschijnlijk een van de meest besproken trends. Wat is de toegevoegde waarde van Internet of Things voor Real Estate en Facility Management?

Lees meer

Wat kunnen we in de huidige digitale en meetbare maatschappij leren van deze theorie?

Vrijheid en creativiteit gaan hand in hand

Steeds meer organisaties omarmen Het Nieuwe Werken. Medewerkers in deze organisaties hebben meer bewegingsvrijheid, waardoor creativiteit en productiviteit worden gestimuleerd. Want pas als je je vrij voelt, kun je werkelijk creatief handelen. Je deelt je dag in zoals je wilt en voelt je vrij om op kantoor ideeën uit te wisselen met mensen die niet tot je eigen afdeling behoren. De prikklok wordt overbodig en vervangen door tijd- en locatieonafhankelijk werken. Dit wordt gefaciliteerd door IT-oplossingen, sociale media en slimme, flexibele werkplekken.

Door op kantoor sensoren te installeren, wordt het mogelijk eenvoudig inzicht te verkrijgen in welke werkplek op welk tijdstip wordt bezet. Sensoren leveren veel bruikbare, anonieme informatie. Ze helpen medewerkers om snel een vrije werkplek te vinden en facility managers de optimale bezettingsgraad in het gebouw te realiseren.

Wanneer sensoren worden ingezet om anoniem de beschikbaarheid van werkplekken weer te geven, draagt technologie bij aan een omgeving waarin medewerkers zich vrij kunnen richten op hun werk. Andere technologieën maken het echter ook mogelijk om medewerkers via hun mobiele telefoon te volgen en op die manier gegevens te verzamelen. Werkgevers kunnen zo hun medewerkers controleren en sturen op deze persoonlijke informatie.

Gedrag bij voorbaat aanpassen

Wanneer niet werkplekken maar mensen worden gevolgd, vormt technologie een controlemiddel dat juist tegen (de voordelen van) Het Nieuwe Werken werkt. Wat gebeurt er als mensen zich bewust worden van het feit dat ze gevolgd (kunnen) worden? Het blijkt dat zij dan hetzelfde ervaren als de gevangenen in het Panopticum.

Uit recent onderzoek van het Max Planck Instituut blijkt dat mensen hun gedrag bij voorbaat al aanpassen vanwege een verwachte negatieve uitkomst. Dit wordt ook wel het ‘chilling effect’ genoemd. Als mensen weten dat ze worden gevolgd, vertonen ze steeds meer sociaal wenselijk gedrag. Ze zullen bijvoorbeeld minder gauw een spontaan gesprek met een collega beginnen, omdat ze bang zijn dat hun baas dit ziet en denkt dat zij niets uitvoeren. Uit ander Amerikaans onderzoek naar privacybeleving blijkt bovendien dat mensen zich afkeren van een organisatie als ze denken in de gaten te worden gehouden.

De mogelijkheden van nieuwe technologieën brengen dus een wankele balans met zich mee: het volgen van personen geeft inzicht in werkplekgebruik, maar het brengt ook het risico met zich mee dat medewerkers juist ongewenst gedrag gaan vertonen en zich afkeren van de organisatie.

Bij het inzetten van nieuwe technologieën lijkt autonomie het kernwoord te zijn: je wilt tenslotte niet dat het ‘chilling effect’ de relatie tussen werkgever en werknemer bekoelt.

David Stillebroer
Director Product Management